Bobrza Zakład Wielkopiecowy w Bobrzy Ciosowa Pomnik Przyrody Piekło Tumlin Bobrza
Zabytek techniki Zakład Wielkopiecowy w Bobrzy
- zaklad_chmurka.pngMiejsce niezwykle atrakcyjne, nie tylko dla pasjonatów staropolskiego przemysłu. Jego walory doceniane są przez turystów o każdej porze roku. Tło niezliczonych sesji fotograficznych i plenerów malarskich, miejsce gdzie można odpocząć w cieniu wiekowych murów i drzew, powędkować w zarybionym stawie, urządzić piknik z ogniskiem i delektować się urokiem przyrody oraz spokojem okolicy.
Kamieniołomy
- kamieniolom_chmurka.pngMalownicze odsłonięcia skalne po nieczynnych kopalniach kamienia, w tym słynnego czerwonego piaskowca, zwanego „tumlińskim”. Niezwykle urokliwe, tajemnicze i bardzo ciekawe geologicznie miejsca, które koniecznie trzeba zobaczyć.
Stok narciarski
- stok_chmurka.pngDoskonale przygotowany stok z dwoma wyciągami narciarskimi (jeden orczykowy- krótki orczyk, o długości trasy zjazdowej 300m, różnica poziomów 79 m, szerokość trasy 43m, drugi orczykowy teleskopowy, długość trasy zjazdowej- 500 m, różnica poziomów- 95 m, szerokość trasy- 43m. Latem istnieje tu możliwość jazdy na nartorolkach oraz desce snowbordowej na kółkach (mountainbording). U podnóża góry znajduje się klimatyczna karczma.
Tor wyścigowy
- tor_chmurka.pngMekka miłośników wyścigów i sportów motorowych. Na dwóch pętlach- małej i dużej odbywają się najważniejsze imprezy motoryzacyjne w regionie i kraju.
Strona startowa
Wersja Polska English version
Wydrukuj stronę Poleć znajomemu
x

Zapraszam do obejrzenia strony Informacje - Informacje o Gminie - Urząd Gminy Miedziana Góra.

 

Pobierz PDF

Informacje

 

 

  1. PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O GMINIE:

 

Obszar gminy zajmuje teren górzysty, rozciągający się u zachodnich stoków pasma Łysogórskiego. Teren ten przecinają dwa strumienie: Bobrza i Sufraganiec. Na północnym skrawku gminy, powyżej wsi Kobylaki znajduje się kompleks leśny. Południową i wschodnią granicę gminy w okolicach Podgrodzia i Miedzianej Góry wyznaczają skupiska leśne. Wchodzą one w skład rezerwatu leśnego „Sufraganiec” oraz stanowią część Suchedniowsko – Oblęgorskiego Parku Krajobrazowego. Niedaleko Miedzianej Góry znajduje się pomnik przyrody Góry Kamień (393 m n.p.m.) z naturalnym odsłonięciem warstw piaskowca dewońskiego.

 

Stolica gminy Miedziana Góra, jest starym osiedlem górniczym związanym z pobliskimi kopalniami rud miedzi i żelaza, eksploatowanymi w XVI-XIX w., oraz w latach 1915-1918. Wieś częściowo położona na starych hałdach. W okolicy zachowane żużle i dawne otwory szybowe (m.in. „Barbara”, „Franciszek”, „Fryderyk”, „Karol”, „Stanisław August”, „Władysław”). O tradycjach tych przypomina osiemnastowieczna kaplica górnicza pw. Św. Barbary stojąca do dziś na Górze Kaplicznej. Do ogólnopolskiego rozgłosu miejscowości przyczyniła się decyzja Komisji Menniczej nakazująca aby kruszec wydobywany na Miedzianej Górze służył do wybijania od 1786 roku w warszawskiej Mennicy Koronnej, polskiej monety miedzianej (półgrosze, grosze i trojaki z napisem: „Z MIEDZI KRAIOWEY”). W połowie XIX wieku w Miedzianej Górze istniała wytwórnia fajansu, opierającego swój byt na miejscowych złożach glinki.

 

Wśród zabytków archeologicznych zlokalizowanych na terenie gminy wymienić można rozproszone stanowiska osadnicze i dawne miejsca wytopu rud żelaza. Rozwój przemysłowy tego obszaru posiada odległą metrykę i wiąże się z wczesnośredniowiecznym kuźnictwem. W XVI wieku dorzecze Bobrzy stało się centrum polskiego hutnictwa. W 1598 roku przybyły z Bergamo Jan Hieronim Caccia zbudował w okolicach Ćmińska nad rzeką Bobrzą kuźnicę, której wytwarzano i przerabiano stal. Około 1624 roku w pobliskiej Bobrzy nad rzeką o tej samej nazwie zbudowano pierwszy w Polsce wielki piec współpracujący z licznymi kuźnicami, dymarkami, fryszerkami, urządzeniami do wiercenia i gładzenia luf armatnich, stępami do tłuczenia rudy itp. Cały ten zespół przemysłowy działał w oparciu o miejscowy surowiec pochodzący z pobliskich kopalń rudy. W 1636 roku hutę przejął włoski specjalista Jakub Gianotti. W 1645 roku dzierżawił ją kolejny Włoch – Jan Gibboni, po nim Bernard Servelli. W 1709 roku podupadłe manufaktury powróciły pod bezpośredni zarząd biskupów krakowskich, w 1789 roku przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa.

 

Zamiar ponownego uprzemysłowienia tego obszaru wiąże się z projektem wybudowania w Bobrzy na tzw. „Zaroślaku” nowoczesnego zakładu wielkopiecowego. Realizację tę rozpoczęto w 1824 roku według planów Fryderyka Wilhelma Lempe. Najpierw powódź w 1828 roku znacznie pokrzyżowała prace budowlane, a później wypadki związane z wybuchem Powstania Listopadowego przerwały inwestycje. Ostatecznie nowe kierunki w rozwoju hutnictwa (produkującego surówkę w oparciu o węgiel kamienny) zadecydowały o zaniechaniu budowy zakładu w pierwotnym kształcie.

 

W granicach gminy nie ma żadnej miejscowości o tradycjach miejskich.

 

Na obszarze gminy do dziś zachowały się nieliczne zabytki architektury z których najcenniejszym jest zespół budowli kościoła parafialnego p.w. Świętej Trójcy w Ćmińsku. Obiekt ten wzniesiony w latach 1646-1649 z fundacji właściciela miejscowych manufaktur hutniczych Bernarda Servallego. Kościół konsekrowany w 1658 roku, rozbudowany w latach 1914-1922.

 

Wśród zachowanych zabytków na uwagę zasługuje też kompleks założenia przestrzennego zakładów w Bobrzy, wraz z osiedlem przyfabrycznym z 1830 roku.

 

 

Geologia i ukształtowanie terenu

 

W budowie geologicznej duże znaczenie odgrywają skały dewońskie. Występują tu zlepieńce dewonu dolnego (tzw. miedzianogórskie), piaskowce kwarcytowe i mułowcowe. Budują, one wzniesienia: Bukową, Trójeczną i Kamień. Dominującymi skałami dewonu środkowego i górnego są różne odmiany wapieni i dolomitów.

 

Obecna rzeźba została ukształtowana w okresie trzeciorzędu i czwartorzędu.

Główny element krajobrazu stanowią równoległe pasma wzniesień, rozdzielone szerokimi dolinami. Charakterystyczną cechą morfologiczną tego obszaru jest niezależność układu sieci dolin rzecznych od przebiegu pasm górskich. Szerokie obniżenia są tylko częściowo wykorzystane przez rzeki, które zmieniają kierunek i tworzą układ prostopadłych do nich dolin przełomowych np. przełom Bobrzy i jej dopływów. Formy rzeźby nie są wysokie, ale wyraziste.

 

W terenie najbardziej wyróżniającym elementem są Wzgórza Tumlińskie usytuowane pomiędzy Pasmem Oblęgorskim i Pasmem Masłowskim. Granicę ich wyznaczają rzeki; Bobrza na zachodzie i Sufraganiec na wschodzie. Wzniesienie Ciosowa (365 m n.p.m.) stanowi ich południowy kraniec opadając} stromo ku rzece Bobrzy. Ciąg Wzgórz Tumlińskich tworzą góry: Ciosowa, Kamień, Bukowa, Skałka, Wykieńska, Grodowa. Są one zbudowane zarówno z piaskowców kwarcytowych dewonu dolnego (Kamień 398 m n.p.m. Bukowa 352 m n.p.m.) jak również z czerwonych piaskowców triasu dolnego (Ciosowa 365 m n.p.m., Wykieńska 405 m n.p.m., Grodowa 399 m n.p.m.). Najciekawszy w tej formacji jest jednorodny kompleks piaskowców tumlińskich, o miąższości około 200 m. Tworzą je głównie piaskowce pochodzenia eolicznego (kopalne wydmy).Obserwować je można w dawnych miejscach wydobycia na ścianach kamieniołomów w Grodowej, Perzowej (gm. Strawczyn), Ciosowej. Osady czwartorzędowe na całym obszarze tworzą nieciągłą pokrywę o zróżnicowanej, zwykle nie przekraczającej 10 m grubości. Na zachód od doliny Bobrzy znajdują się wzgórza Pasma Oblęgorskiego W granicach gminy występuje tylko ich fragment, na zachód od wsi Porzecze. Natomiast na wschód od doliny Sufraganiec granicę gminy przecina zachodni skraj Pasma Masłowskiego.

 

Na południe od Wzgórz Tumlińskich ciągną się Wzgórza Kostomłockie. Niżej położonymi formami są dna dolin rzecznych reprezentowane przez dolinę Bobrzy, Sufragańca i ich dopływy.

Gleby i rolnictwo

Na terenie gminy przeważają gleby leśne wykształcone na zwietrzelinie skał piaskowcowych, piaszczysto-gliniastych utworach polodowcowych oraz utworach torfowych i piaszczysto-mułowcowych. Występują tu tez gleby pseudobielicowe, brunatne wyługowane kwaśne, czarne ziemie zdegradowane, glejowe, murszowo-mineralne i mułowo-torfowe. Największy obszar zajmują bielicowe z płytkim poziomem próchniczym. Są to gleby kamieniste i mocno zakwaszone.

Duży procent ogólnej powierzchni zajmuj ą nieużytki i gleby rolniczo nieprzydatne. Są to różnego rodzaju wyrobiska skalne, hałdy żużli hutniczych, zapadnięte szyby i sztolnie.
Rolnictwo nie odgrywa istotnej roli, przede wszystkim z powodu słabych gleb.
Użytki rolne zajmują powierzchnię 29S3 ha, z tego grunty orne stanowią 1764 ha, sady-31 ha, łąki- 1041 ha, pastwiska - 117 ha. Pozostałe grunty i nieużytki-95 8 ha.

Lasy


Lasy  zajmują powierzchnię  3102 ha.  Na obszarze  gminy przetrwały  fragmenty Puszczy Świętokrzyskiej. Lasy zajmują 43,8% ogólnej powierzchni gminy i maja szczególne znaczenie dla równowagi ekologicznej oraz rozwoju funkcji rekreacyjno-turystycznej. Większość stanowią lasy państwowe - 89%.
Gatunkami dominującymi są: sosna (:50,2%), jodła (26,8%). Występują również: świerk, buk, dąb, brzoza, grab i osika. Najliczniejszy jest drzewostan w wieku 41-80 lat -59,2% powierzchni.
Swoim bogactwem wyróżnia się runo leśne, w którym występuje ponad 300 gatunków roślin naczyniowych, w tym ponad 30 prawnie chronionych.
Na terenie gminy znajdują się pomniki przyrody i rezerwaty leśne, do których należą m.in.: odsłonięcie geologiczne „Ciosowa", którego usytuowanie na wzgórzu otacza pięknie położony kompleks leśny, rezerwat leśny „Sufraganiec", rezerwat przyrody „Kręgi Kamienne", urwisko skalne „Piekło", pozostałości dwóch szybów górniczych kopalni „Zygmunt".


Sieć rzeczna


Wody powierzchniowe na terenie gminy należą do zlewni Bobrzy. Rzeka ta stanowi naturalną granicę pomiędzy Pasmem Oblęgorski (m, a Wzgórzami Tumlińskimi, Naturalną granicę z gminą Mniów stanowi rzeki Ciemnica, prawobrzeżny dopływ Bobrzy. W południowo-wschodniej części gminy płynie Sufraganiec, lewobrzeżny dopływ Bobrzy. Na obszarze Miedzianogórskim znajduje się wiele cieków wodnych, które nie posiadają nazwy i płyną w różnych kierunkach uchodząc do Bobrzy i Sufragańca.
Na terenie gminy istnieją dwa ujęcia wód podziemnych, zlokalizowane we wsi Wyrowce, eksploatowane na potrzeby wodociągów.
Ważnym elementem krajobrazu są mokradła, zarówno stałe jak i okresowe. Występowanie mokradeł wiąże się z nieprzepuszczalnym podłożem.

Warunki klimatyczne i przyrodnicze


Obszar gminy odznacza się zróżnicowaniem elementów klimatu w zależności od wysokości nad poziomem morza i form rzeźby. Kierunki wiatrów, ekspozycja stoków, wysokość n.p.m., pokrywa terenu i inne czynniki mają wpływ na jakość i częstotliwość opadów atmosferycznych. Średnia roczna wysokość opadów kształtuje się na poziomie 620 mm; jest zatem wyższa od średniej dla Polski. Najwięcej opadów przypada na miesiące letnie: lipiec, sierpień (średnio 90-100 mm). Najniższe opady notuję się w styczniu i lutym (średnio 28 — 34 mm). Czas zalegania pokrywy śnieżnej trwa około 50 dni (w przyszczytowych partiach wzniesień zarówno czas zalegania pokrywy śnieżnej jak i jej grubość są znacznie większe). Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210 - 220 dni. Ważnym aspektem z punktu widzenia agroekologicznego jest długość okresu bezprzymrozkowego. Trwa około 150-160 dni.
Teren gminy Miedzianej Góry należy do stosunkowo chłodnych i średnia roczna temperatura kształtuje się od 5,5 do 7,0°C. Wynika to między innymi z ukształtowania powierzchni, wyraźnego otwarcia terenu od strony północnej i północno - wschodniej. W związku z tym obszar jest narażony na wpływ działania zimnych wiatrów z kierunku północno -wschodniego. W dolinach rzecznych i ich rozszerzonych kotlinach, skąd odpływ powietrza chłodnego jest utrudniony, występuje inwersja termiczna, która może trwać do późnych godzin rannych. W dolinie Bobrzy, powyżej przełomu (Kotlina Kołomańska), obniżenie temperatury dochodzi nawet do 5°C.
W obrębie omawianego obszaru przeważają wiatry z kierunków zachodnich, o dużych prędkościach (powyżej 10-15 m/s).


Na terenie gminy występuje wiele osobliwości świata przyrodniczego. Na wzniesieniu Kamień spotykamy stanowisko bluszcza pospolitego - rośliny objętej ścisłą ochroną gatunkową podczas kwitnienia. Bogato jes! reprezentowany las jodłowy i sosnowy. W przełęczy między wzgórzem Kamień, a górą Wykieńską spotykamy stanowiska widłaka jałowcowego i goździstego — roślin objętych całkowitą ochroną gatunkową. Świat zwierząt na terenie gminy Miedziana Góra nie został dokładnie zbadany. Jest on jednak bogaty i obfituje w gatunki objęte prawną ochroną. Do najciekawszych należą: motyle dzienne (paź królowej, paź żeglarz, mieniak tęczo wiec) różne gatunki chrząszczy (jelonek, kozioróg dębosz) i trzmieli. W rzekach występuje wiele gatunków ryb (karp, lin, karaś, płotka). Bogaty jest również świat płazów, gadów i ptaków (licznie reprezentowane są: fraszki, kumaki, jaszczurki, ropuchy, bociany, cietrzewie, kruki, gile, sikorki). Wśród ssaków stwierdzono obecność wielu gatunków chronionych, między innymi: gronostaj, bóbr, nietoperz, koszatka. Są tu też gatunki łowne: sama, lis, dzik, kuna domowa, borsuk, piżmak, łoś.

 

Główne zespoły zabytkowe


Do głównych zabytków architektury, które się zachowały do dziś należą:
-kościół pod wezwaniem św. Stanisława w Tumlinie,
-kościół św. Trójcy i Matki boskiej Szkaplerskiej w Ćmińsku,
-kaplica św. Barbary w Miedzianej Górze,
-kapliczki Przemienienia Pańskiego w Kostomłotach i na Górze Grodowej.
-mur oporowy w Bobrzy,
-przyległe do muru obiekty z czasów K. Druckiego-Lubeckiego.

Surowce mineralne
 

Baza surowcowa gminy przedstawia się następująco:

  • Złoże „ Laskowa Góra” udokumentowane w kat. B. Zasoby dolomitów dewońskich wynoszą 9 067tys.ton i wykorzystywane są do produkcji kruszyw łamanych dla budownictwa orz wapna magnezowego. Użytkownikiem złoża as Kieleckie Kopalnie Surowców Mineralnych.
  • Złoże wapieni dewońskich „Kostomłoty”, udokumentowane w kat(jakość w kat),w ilości ok. 2639 tys. ton. Użytkownikiem złoża są Kopalnie Odkrywkowe Surowców Drogowych w Kielcach.
  • Złoże wapieni dewońskich „Mogiłki” o zasobach zarejestrowanych w ilości 1300 tys. ton i przydatnych jako kruszywo łamane drogowe i kolejowe obecnie nie eksploatowane. Użytkownikiem złoża było Komunalne Przedsiębiorstwo Robót Drogowych w Kielcach. Złoże nie jest obecnie eksploatowane.
  • Złoże „Krzemucha" wapieni dewońskich obecnie już nieczynne, a wyrobisko jest rekultywowane przez zasypywanie materiałem z hałd. Udokumentowane zasoby złoża w kat. B wynosiły 1709 tys.ton.. Wapienie służyły do produkcji kruszywa łamanego dla budownictwa drogownictwa. Właścicielem terenu, na którym znajduje się wyrobisko są Kieleckie Kopalnie Surowców Mineralnych.
  • Złoże piaskowców „Ciosowa” obecnie jest nieczynne, a wyrobisko jest zrekultywowane. Zarejestrowane zasoby złoża wynosiły 982 tys.ton. Z piaskowca wyrabiano płyty, kształtki do żeliwiaków i kamień łamany.
  • Złoże piaskowców „Wykień” ma zarejestrowane zasoby w ilości 148 tys. ton. Obecnie złoże jest nieczynne. Surowiec wykorzystywany był do produkcji płyt, kamienia łamanego i na kształtki do żeliwiaków. Położony jest na obszarze leśnym.
  • Złoże piaskowców „Tumlin – Gród” udokumentowane jest w kat. C (jakość w kat. B) w ilości 586 tys.ton. Użytkownikiem złoża jest Spółdzielnia Pracy „ Kopaliny Mineralne”, a surowiec wykorzystywany jest do produkcji płyt i kamienia łamanego. Złoże jest obecnie eksploatowane. (Z. Olejarczyk, Alfabet gminno-prowincjonalny - Miedziana Góra, Kielce 1992).

Ponadto na obszarze gminny znajdują się małe łomy wapieni, piaskowców i piasków, z których miejscowa ludność eksploatował surowce na swoje potrzeby. Obecnie jedynie z nielicznych piaskowni ludność pobiera piasek w znikomych ilościach.

Urząd Gminy Miedziana Góra
  • ARR
  • CSTiR
  • RPO
  • ZIT
  • CEIDG
  • Dorzecze Bobrzy
  • Fantazja
  • Fundacja Świętokrzyska Społeczność
  • Kielce Piaski Radkowice
  • Kielecki Portal Gospodarczy
  • Parafia w Ćmińsku
  • Plusik
  • Przeciwdziałanie wykluczeniu
  • PUP Kielce
  • Rozbudowa infrastruktury informatycznej
  • SIP Województwa Świętokrzyskiego
  • Spektrum możliwości
  • Wolnastrefa
  • Związek Powiatów Polskich
Urząd Gminy Miedziana Góra, ul. Urzędnicza 18, 26-085 Miedziana Góra, pow. kielecki, woj. świętokrzyskie
tel.: +48.413031626, fax: +48.413031605, email: sekretariat@miedziana-gora.pl, http://www.miedziana-gora.pl
NIP: 959-10-10-933
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x